نشستچیست؟بنا به تعریفیونسکو فرونشست عبارتاستاز فروریزشو یا نشست سطح زمین که به علت هاي متفاوتی

در مقیاسبزرگروي می دهد. به طور معمول این اصطلاح به حرکت قائم رو به پایین سطح زمین که می

تواند با بردار اندكافقی همراه باشد، گفته می شود. این تعریفپدیده هایی همچون زمین لغزشها را

بدلیل اینکه حرکت آنها داراي بردار افقی قابل توجهی است و همچنین نشست در خاکهاي دستی، که

داراي مکانیسم متفاوتی می باشد شامل نمیشود.علتهاي ایجاد فرونشست:

عوامل متعددي باعثایجاد این پدیده می شوند: از جمله انحلال، آب شدگی یخ ها و تراکم نهشته

ها،حرکت آرام زمین و خروج گدازه و یا عملیاتانسانی نظیر معدنکاري یا برداشت آب زیر زمینی و

نفت.

برداشت و استخراج مواد معدنی ، ریزش

سازه هاي زیرزمینی مانند تونل ها و یا ایجاد

حفرات در اثر انحلال.

مراحل شکل گیري فروچاله ریزشی

در یکلایه آهکی در طول زمان .

فعالیتهاي تکتونیکی.آسیبهاي ناشی از فرونشست:

-1 تغییر ناهمسان در ارتفاع و شیبرودخانه ها

و آبراهه ها و سازه هاي انتقال آب

برداشت بی رویه از منابع آب زیرزمینی ، نفت

و گاز.

۴- كاهش برگشت ناپذير تمام يا

بخشي از مخزن آب زير زميني در

نتيجه از بين رفتن يا كاهش تخلخل

مفيد نهشته ها.

-3 پیشروي امواج در مناطق پست ساحلی.

۲- شکست و یا بیرون زدگی لوله جدار

چاه ها در نتیجه تنشهاي تراکمی ناشی از

تراکم آبخوان ها.

ایجاد اختلال در بهره برداري از منابع آب

زیر زمینی و ماسه دهی چاهها.۶- کاهش میزان نفوذ پذیري سطحی و

پیروآن گسترش پهنه هاي بیابانی و تغییر

در توپوگرافی و توسعه دشت سیلابی.

۵- کاهشبازدهی یا ایجاد تخریب در

شریانهاي حیاتی و سازه هاي مهم.فرونشستدر ایران:

در بین عوامل مؤثر در ایجاد فرونشست، بنظر می رسد که برداشت بیش از حد مجاز از منابع آب

زیرزمینی ، ضخامت لایه رسوبی و ویژگیهاي مهندسی رسوبات ، عوامل اصلی ایجاد فرونشستدر بیشتر

دشت هاي ایران هستند. مناطقی که هم اکنون در شرایط بحرانی ایجاد فروچاله ها و فرونشست قرار دارند

شامل دشت کبودرآهنگهمدان ، ورامین ، نظرآباد، دشت تهران، دشت مشهد و نیشابور ، دشت هاي

استان کرمان، اصفهان وقزوین می شوند.مسجد سلیمان

ورامین

همدان

نظرآباد ساوجبلاغاستان هایی که براي انجام بررسی مخاطرات ناشی از فرونشستدر برنامه چهارم توسعه تعیین شده اند

عبارتند از: خراسان رضوي، کرمان، تهران، اصفهان و قزوین که با توجه به اهمیت بررسی فروچاله ها در

همدان این منطقه نیز در بررسی ها گنجانده خواهد شد.

برداشت بیشاز حد مجاز را می توان نتیجه عدم وجود مدیریتدرستمنابع آب در بخشبرداشت و از

سوي دیگر به هدر رفتن حجم عظیمی از آب در نتیجه نادرستبودن شیوه هاي کشاورزي و مصارف

صنعتی و شهري یا بطور خلاصه مصرفنامتناسبدانست.چه باید کرد؟

بعنوان راهکار دراز مدت بر مبناي تجربه سایر کشورها چاره اي جز اصلاح روشهاي مدیریت منابع

آب وجود ندارد و تا زمان باقی است باید بسوي آن حرکت کرد. اما تا آن هنگام و بعنوان راهکار فوري و

اضطراري دست کم می توان به جلوگیري از ادامه فعالیت استفاده کنندگان غیر مجاز و چاههاي حفر

شده به این طریق ( که در بسیاري موارد تعداد آنها از چاههاي مجاز بیشتر است) مبادرت ورزید. در غیر

اینصورت و با روند موجود ضمن از دست دادن بخش عظیمی از منابع آب براي همیشه ، پدیده هایی نظیر

فروچاله ها و فرونشست هاي ناحیه اي با ابعاد نامعلوم و با آسیب هاي جبران ناپذیر ، باز هم بوقوع خواهد

پیوست.