سدهای وزنی

سد های وزنی در مقابل نیرو های وارده قط توسط وزن خود مقاومت میکنند.برای جلوگیری

از خطر ترک خوردن سد،در هر ۱۰ متر یک مفصل(Joint) پیشبینی خواهد شد.

انوع سد های وزنی:خشکه چین . سنگ چین ملات دار . گابیونی .

سد های خشکه چین: این نوع سد ها بوسیله سنگ چین خشک درست میگردند و در

 مواردی مورد  استفاده قرار میگیرند که در محل سنگ به اندازه کافی وجود داشته

باشد.این حالت در مکان  هایی که فرسایش شدید وجود داشته باشد کمتر دیده میشود.

مقطع این سد ها به شکل ذوزنقه میباشد.در قسمت سر آب بدون شیب و عمودی

 میباشد و در قسمت پایاب دارای شیب ۲۰ تا ۲۵ در صد است .با توجه به کمی مقاومت

 این سد ها ارتفاع آنها را نباید بیش از ۱.۵ متر گرفت.ضخامت فوقانی سد در سرریز

حدود ۰.۷ برابر ارتفاع سد است.این نوع سد ها در مقابل سیلاب های مهم مقاوم

نیستند.بطوری که ارتفاع آب سرریز هرگز نباید از ۲۰ سانتیمتر تجاوز کند.حساسترین

 قسمت سد ،قسمت سرریز میباشد.باید این سد ها تا ارتفاع حدود ۵۰ سانتیمتر

از سرریز پر شوند.

یکی از علل مهم تخریب در این نوع سد ها فشار ئیدرو استاتیک خاک گل مانندی است

که بوسیله گیاهان کاملا محکم نشده باشد.

سد های گابیونی:

ارتفاع این نوع سد ها نباید از ۳ متر تجاوز نماید و ارتفاع آب سرریز نباید از ۶۰

سانتیمتر بیشتر گردد.توری گابون از سیم های گالوانیزه به قطر ۲ میلیمتر با منافذ ۶

ضلعی به ابعاد ۱۰۰ در ۱۲۰ میلیمتر ساخته میشود. ابعاد استاندارد گابیون: ضخامت

گابیون برای پاشنه ۰.۵ متر و برای ساختن بدنه سد ۱ متر است.عرض گابیون ۱

متر بوده و طول آن از ۲ تا ۶ متر تغییر میکند. ولی معمولا طول گابیون ها را  ۳ متر

 در نظر میگیرند. که هر یک دارای ۴ وجه ۱در ۳ متر در دو وجه ۱ در ۱ متر میباشد.

سنگ هایی که مستقیما در پشت منافذ گابیون قرار میگیرند باید کو چکترین بعد

 آنها از ۱.۵ برابر بزرگترین قطر منافذ توری کمتر نباشد.یا به عبارت دیگر هرگز

نباید از ۱۸ سانتیمتر کمتر گرفته شود.سنگ های داخل توری باید از ۱۲ سانتیمتر

 بزرگتر باشند.

ارتفاع پی معمولا ۰.۵ متر به اضافه ارتفاع پاشنه که آن نیز ۰.۵ متر میباشد.خاکریزی

 دستی تا ۰.۵ متری انجام میگردد.با توجه به قابل نفوذ بودن گابیون عمل زهکشی

با یک فیلتر سنتتیک مثل BIDIM میتواند انجام گیرد.این سد ها فقط در آبراهه های

 کم اهمیت ساخته میشوند و محاسبات  این سد ها بر اساس سیلاب های 10 ساله

 صورت میگیرد.

پروفیل پیشنهادی برای سد های گابیونی:

- در بالای سد یک گابیون با مقطع 1 متر در 1 متر.

- در پایین آن یک گابیون به ارتفاع 1 متر و عرض 1.5 متر .

اختلاف عرض نیم متر گابیون پایین بین دو طرف سد تقسیم میگردد. به طوری

 که 10 سانتیمتر  در قسمت سرآب و 40 سانتیمتر در قسمت پایاب قرار میگیرد.

 وزن مخصوص سد گابیونی 1.6 میباشد.

     سد سنگ چین ملات دار

این سد ها جز سد ها ی وزنی میباشند. حدالاقل ابعادی سنگ ها در این سد ها باید

داشته باشند،۱۵ سانتیمتر ارتفاع ، ۲۰ سانتیمتر عرض و ۴۰ سانتیمتر طول بوده که علاوه

 بر سختی قابل قبول باید مقاومت کافی به یخ زدگی نیز داشته باشند.مقدار مواد لازم برای

ساختن ۱ متر مکعب ملات ،۳۵۰ کیلوگرم سیمان ، ۱ متر مکعب شن شسته شده و

 ۲۲۰ لیتر آب میباشد.

عمق پی در این نوع سدها در حدود ۵/۱ ارتفاع سد به اضافه ضخامت پاشنه های که

حدود ۰.۴ تا ۰.۶ مترر در پایاب ادامه میابد. )ارتفاع همواره در طرف سرآب اندازه گیری میگردد.

 معمولا عمق پی با پاشنه

بین ۰.۸ تا ۱.۸ متر برای ارتفاع های ۲ تا ۶متر تغییر میکند و بهتر است یک شیا ر در

 قسمت پایاب پی جهت زهکشی ایجاد گردد. معمولا کنده شدن پای سد ها هنگامی اتفاق

میافتد که خاک دارا ی دانه بندی ریز مانند مارن بوده و عمق پی کم باشد.

آنکراژ: آنکراژ سد در کناره های آبراهه دارای ۲ مزیت میباشند.

۱): بهتر کردن وضع پایداری سد مخصوصا در آبراهه ای باریک .

۲): کم کردن هطر کنده شدن کناره ها . در حالتی که قسمت های جانبی در اثر کافی نبودن

 ابعاد سرریز در زیر آب قرار گیرد،جریان آب کناره آبراهه را میکند. عمق آنکراژ بین ۰.۷ تا

۱.۵ متر برای ارتفاع های ۲ تا ۶ متر تغییر میکند.

خاکریزی دستی:

خاکریزی دستس تا ارتفاع ۵۰ سانتیمتری سر ریز بالا میاید. وجود خاکریزی باعث کم شدن

 اثر نیرو به جداره سد شده و فشار تختانی را نیز کاهش میدهد. خاک خیس خورده پشت

سد دارای وزن مخصوص ۱.۸  با زاویه طبیعی شیب خاک ۳۹ درجه و K= ۰.۲۳ خواهد بود. 

ضخامت فیلتر ۵۰ سانتیمتر.

منافذ:  باعث کاهش نیروی هیدرو استاتیک میگردند و ارتفاع آب در بالای سرریز را کاهش

میدهند. شکل منافذ مستطیلی بوده  و طول آنها در جهت ارتفاع میباشد. ابعاد آنها ۱۰

 در ۲۰ سانتیمتر در نظر گرفته میشود.کف آنها دارای شیب جزیی به طرف پایاب میباشد .

طرز قرار گرفتن منافذ با فاصله عمودی ۱ متر و  فاصله افقی ۱.۵ متر با آرایش لوزی است .

سطح بالای منافذ حدالاکثر تا ۵۰ سانتیمتری سرریز و سطح پایینی تا حدود زمین

اصلی خواهد بود.

ارتفاع آب در بالای سرریز: ارتفاع آب بسته به وسعت و مشخصات خوزه تغییر پیدا

 میکند و بین ۰.۳ تا  ۱.۲متر برای ارتفاع ۲ تا ۶ متر در نظر گرفته میشود. وزن مخصوص آب

را حدود ۱.۲ در نظر میگیرند که مربوط به  آب خیلی گل آلود یا آبی که دارای ۳۵۰ گرم خاک

 در هر لیتر میباشد .

این سد ها به شکل ذوزنقه هستند. جدار عمودی در قسمت سر آب و جدار دیگر در

قسمت پایاب با شیب حدو د ۲۰ درصد میباشد.ضخامت سد در مجاورت سرریز ۰.۳Hمیباشد

 (۰.۳ ارتفاع کل سد) که از ۰.۶ تا ۱.۸ بسته به ارتفاع سد متغیر است. وزن مخصوص این

سد ها ۲.۲ است .

نکته: هرگز نباید ضخامت سرریز در قسمت فوقانی از ۴۰ سانتیمتر کمتر گردد.

فرمول محاسبه عرض سرریز: b=0.3H       

فرمول محاسبه عرض پایین سد:     B=b+0.2H  

سطح مقطع سد:  S=(B+b).H/2  

ریگ جن

ریگ جن ناحیه ی وسیعی از تپه های شنی و با تلاق های نمک می باشد که در دل دشت کویر قرار گرفته است . این ناحیه که جز صعب العبور ترین نواحی جهان است، در قدیم کاروان ها و مسافر ان کویری هیچگاه از آن عبور نمی کردند و اکنون نیز هیچ راه و یا روستای کوچکی در آن وجود ندارد و به غیر از محققان که بسیار انگشت شمار می باشند کسی از آن عبور نکرده است . پیشینیان ما این سرزمین را نفرین شده و پایگاه ارواح پلید و شیاطین می دانستند.